Artykuły Kącik logopedyczny Profilaktyka wad wymowy

Profilaktyka wad wymowy

Rozwój mowy dziecka zależy od wielu czynników. Przede wszystkim od sprawnie funkcjonującego słuchu, środowiska w jakim wzrasta dziecko oraz od budowy i ruchomości aparatu artykulacyjnego.

W profilaktyce wad wymowy ważne jest stymulowanie rozwoju wszystkich tych elementów. W poniższym artykule chciałabym się skupić na budowie i funkcjonowaniu języka, warg, żuchwy oraz zębów. Na tym jak ich wzajemna współpraca powoduje wykształcanie się u małego dziecka prawidłowych schematów ruchowych głosek. Ma to bardzo duże znaczenie w zapobieganiu wad wymowy polegających na międzyzębowej wymowie niektórych głosek.

Prawidłowa budowa i funkcjonowanie aparatu artykulacyjnego zależą od wielu czynników.

Górne odcinki przewodów: oddechowego i pokarmowego to unikalny system spełniający ważną rolę w procesie oddychania, połykania i tworzenia głosu, który jest podstawą komunikacji słownej. Cały system ma zdolność bardzo szybkiego przełączania się na poszczególne czynności - oddechu, połykania pokarmów i śliny oraz mówienia.

Chciałam omówić proces połykania, który sprzyja prawidłowej pionizacji języka. A to z kolei ma wpływ na tworzenie się prawidłowych ruchowych realizacji głosek.

Połykanie wpływa na układanie się w jamie ustnej języka, rzutuje na jego położenie i pracę podczas mówienia.

W logopedii mówi się o tzw. połykaniu typu "niemowlęcego" i "dorosłego".

Połykanie typu niemowlęcego pozwala małemu dziecku ssać i w ten sposób zaspokajać potrzebę głodu. Język pełni wtedy rolę pompy, która wysysa ze smoczka pokarm. Ułożony jest on między dziąsłami, dodatkowo pracują niezwykle mocno policzki i żuchwa.

Proces przekształcania się połykania niemowlęcego w dorosłe zaczyna się w chwili, gdy przednia część języka zaczyna unosić się do podniebienia twardego. Spowodowane jest to wyrastaniem uzębienia mlecznego, aż do jego pełnego ukształtowania, czyli między 2,5-3 rokiem życia, najpóźniej do 4 lat.

W ten sposób język się pionizuje, pozwala to na zmianę typu połykania z niemowlęcego na dorosły. Język, obrazowo ujmując "chowa" się za zęby, do jamy ustnej.

Zmiana sposobu połykania usprawnia przednią część języka, warunkując z kolei rozwój prawidłowej artykulacji. Zapobiega to powstawaniu między innymi deformacji o charakterze seplenienia międzyzębowego.

W przypadku długiego używania przez dziecka smoczków albo ssania palca, fizjologia połykania, czyli sposób pracy języka, nie ma szans na zmianę. To znaczy, że dziecko na przykład 7-letnie nadal połyka po niemowlęcemu. Przekłada się to na niską pionizację czubka języka, w konsekwencji prowadząc do powstania i utrwalenia się wady wymowy.

Działania zapobiegające powstawaniu błędnych nawyków ruchowych to przede wszystkim:

  • obserwacja jakiej długości jest wędzidełko podjęzykowe, w przypadku wątpliwości można udać się do logopedy, który sprawdzi jego elastyczność,
  • z punktu widzenia logopedy długie używanie przez dziecko smoczka w butelce lub do ssania w ciągu dnia, utrwala nawyk miedzyzębowego układania czubka języka, dlatego jak najszybciej należy ze smoczków rezygnować,
  • gdy pojawiają się zęby mleczne stosunkowo szybko przechodzić na podawanie jedzenia łyżeczką,
  • u starszych dzieci, mających już większość zębów mlecznych, podajemy pokarmy twarde, to znaczy takie, które dziecko musi odgryźć, przeżuć i połknąć, unikamy nadmiernego podawania papek.

Gdy u dziecka widoczne jest nawykowe wystawianie języka między zęby, a głoski [t d ś ź ć dź s z c dz] są realizowane z widocznym czubkiem języka układanym między zębami, to należy zgłosić się po poradę do logopedy.

Ten typ wady wymowy samoistnie nie ustąpi.

 

Opracowała E. Cagara
surdologopeda PPP Nisko

Witamy na naszej stronie


Serdecznie witamy na stronie Poradni
Psychologiczno-Pedagogicznej w Nisku

Jesteśmy dla dzieci, młodzieży i wszystkich dorosłych odpowiedzialnych i zaangażowanych w ich rozwój. Pomagamy zapobiegać trudnościom rozwojowym, zagrożeniom społecznym i tworzyć funkcjonalne systemy rodzinne i środowiskowe.

Poradnia Informacje

Studia Podyplomowe

GODZINY PRZYJĘĆ PORADNI
Poniedziałek 7.30-16.00
Wtorek 7.30-17.00
Środa 7.30-17.00
Czwartek 7.30-15.00
Piątek 7.30.15.00